Văn mẫu lớp 12

Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Phân tích bài thơ của nhà thơ Tố Hữu

Bài làm

Tố Hữu là một trong số ít nhà thơ nỏi danh trong thơ cách mạng. Với một hồn thơ đằm thắm, rạo rực, trữ tình, cách mạng thì ông đã để lại cho đời rất nhiều các tác phẩm thơ hay. Trong đó không thể không nhắc đến bài thơ Việt Bắc.

Hoàn cảnh sáng tác ra bài thơ Việt Bắc gắn bó chặt chẽ với chặng đường lịch sử của dân tộc vào sự kiện năm 1954 hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, miền Bắc hoàn toàn giải phóng. Cho đến tháng 10/1954, TW Đảng và Chính phủ rời Việt Bắc để trở về HN. Nhân sự kiện ấy nhà thơ Tố Hữu cũng sáng tác bài Việt Bắc.

Bài thơ Việt Bắc được chia rõ ràng có hai phần. Phần đầu của bài thơ đã tái hiện những cách mạng và kháng chiến, còn với phần hai gợi viễn cảnh tươi sáng, ca ngợi công ơn của Đảng của Bác Hồ.

Người đọc sẽ ấn tượng ngay với hai mươi câu đầu

"Mình về mình có nhớ ta

…. Tân trào, Hồng Thái, mái đình cây đa"

Ngay từ bốn câu đầu là lời Việt Bắc tỏ bày với người cán bộ chiến sĩ khi chia tay trong sự bị rịn:

Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ không

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?

Người đọc có thể nhận thấy được với điệp từ "nhớ" dường như cũng đã luyến láy trong cấu trúc câu hỏi tu từ đồng dạng, tất cả như tràn đầy thương nhớ. Thêm với đó chính là cách xưng hô "mình – ta" thể hiện được một sự mộc mạc, thân gần gợi liên tưởng ca dao xưa vậy. Không khó để nhận ra được trong phần mở đầu thì câu thơ lúc này đây cũng đã lại mang dáng dấp một câu Kiều của

Những là rày ước mai ao  

Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình

Thực sự rằng chính những cảm xúc đậm đà chất dân gian, đậm đà chất Kiều. Âm điệu của bài thật sự ngọt ngào, giọng thơ nồng ấm chứa chan. Thêm với đó chính là tình cảm do vậy dạt dào thiết tha. Bài thơ Việt Bắc hỏi về

Mình về mình có nhớ không

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?

Chỉ với câu hỏi chất chứa tình cảm lưu luyến, biết bao nhiêu hàm lời dặn dò kín đáo: đừng quên cội nguồn Việt Bắc – cội nguồn cách mạng của dân tộc ta.

Xem thêm:  Tả cái cặp của em mà em yêu thích nhất

Với bốn câu tiếp theo là nỗi lòng của người về xuôi nói:

Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

Tố Hữu cũng thật tài tình khi sử dụng hai từ láy: Bâng khuâng, bồn chồn để có thể diễn tả trạng thái tâm lí tình cảm buồn vui, sự luyến tiếc, nhớ thương, chờ mong… tất cả dường như cũng cứ lẫn lộn cùng một lúc. Trong khoảng 15 năm Việt Bắc cưu mang người cán bộ chiến sĩ, và cũng là từng ấy thời gian gian khổ cùng nhau, gắn bó với nhau cho nên khi chia tay thì không thể tránh khỏi được nỗi niềm bâng khuâng.

Tố Hữu sử dụng hình ảnh “Áo chàm đưa buổi phân li" thật hay, nó là một hình ảnh hoán dụ để nói về người ở lại.

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

Câu thơ như đầy tính chất biểu cảm của người ra đi và người ở không biết nói gì không phải không có điều để giải bày mà chính vì ở họ có quá nhiều điều muốn nói không biết phải nói điều gì. Không phải ngẫu nhiên mà Tố Hữu đã sử dụng dấu chấm lửng đặt cuối câu là một dấu lặng ở chính trên khuôn nhạc để tình cảm ngân dài, sâu lắng đến da diết biết bao nhiêu.

Đọc tác phẩm với 12 câu tiếp theo kết thúc đoạn trích thì đây cũng là một lời tâm tình của Việt Bắc:

Mình đi, có nhớ những ngày

nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Mình về, có nhớ núi non

Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa

Với điệp từ "nhớ" dường như đã lặp đi lặp lại nhiều sắc thái ý khác nhau. Nhớ là nỗi nhớ, ghi nhớ, nhắc nhở nữa. Ta như thấy được hàng loạt những câu hỏi tu từ bày tỏ tình cảm tha thiết đậm đà của Việt Bắc. Thêm với đó chính là tình cảm lưu luyến của người đưa tiễn, tất cả như lại gửi đi nỗi nhớ mong, gài lại niềm thương.

phan tich bai tho viet bac - Phân tích bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu

Phân tích bài thơ Việt Bắc 

Bài thơ Việt Bắc nhắc người cán bộ chiến sĩ cũng đừng bao giờ quên những năm tháng gian lao vất vả, những hoạt động chiến đấu trong điều kiện trang bị tiếp tế còn thô sơ, thiếu thốn đủ mọi thứ về cơ sở vật chất.

Xem thêm:  Phân tích hình tượng người lái đò sông Đà trong tác phẩm Người Lái Đò Sông Đà

Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Hình ảnh độc đáo "Miếng cơm chấm muối" được đánh giá chính là một chi tiết thực, dường như đã phản ánh kháng chiến gian khổ. Với cách nói mối thù nặng vai của Tố Hữu như đã nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ chống thực dân cướp nước, đè nặng vai dân tộc ta bao nhiêu năm. Thêm với đó chính với cảm xúc thương nhớ xa vắng dường như được thả vào không gian rừng núi, gợi nỗi niềm dào dạt biết bao nhiêu:

Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già

Hình ảnh độc đáo mà Tố Hữu dùng "Trám bùi để rụng, măng mai để già" để có thể gợi nỗi buồn thiếu vắng. Hình ảnh trám rụng – măng già mà lại không ai thu hái. Tất cả như diễn tả một nỗi ngùi nhớ bức bối như thúc vào lòng kẻ ở lại.

Khi tiễn người về sau chiến thắng và cũng chính trên cái nền của sự chiến thắng đó, tất cả như đã làm cho nỗi buồn nhớ trở nên trong sáng. Bài thơ Việt Bắc vẫn nhắc nhở con người đừng quên cội nguồn cách mạng. Người đọc nhận thấy được đây cũng chính là lời tâm tình của Việt Bắc. Đoạn thơ này như đã tiêu biểu cho sắc thái của Tố Hữu trong thơ ca cách mạng và cắt cứa trên khẳng định nghĩa tình thủy chung son sắt của những người cán bộ.

Ta với mình, mình với ta

Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh

Mình đi mình lại nhớ mình

Nguồn bao nhiêu nước, nghĩa tình bấy nhiêu.

Sử dụng cặp từ ta với mình/mình với ta cùng cách ngắt nhịp 3/3 như thể hiện sự quấn quýt, gắn bó tách rời.

Những câu tiếp theo thể hiện được hiện thực Việt Bắc trong hồi tưởng. Đó là một hình ảnh chiến khu càng sống động thì cho thấy được nỗi nhớ, tình cảm kẻ ra đi với người ở lại như càng tươi mới biết bao nhiêu. Thêm với đó chính là cảnh sắc thiên nhiên, cuộc sống sinh hoạt,… tất cả như hiện về nổi hình nổi sắc.

Cảnh Việt Bắc như hiện ra cũng thật thanh bình

Nhớ gì như nhớ người yêu

Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương

Nhớ từng bản khói cùng sương

Sớm khuya người thương đi về

Nhớ từng rừng nứa bờ tre

Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy

Với câu thơ này thì người đọc nhận thấy được hình ảnh so sánh như nhớ người yêu thể hiện sự gắn bó tha thiết trong tình cảm. Có thể nói chính với cách so sánh này mới lạ sáng tạo. Tất cả diễn tả được nỗi nhớ, nỗi lòng của kẻ ở, người đi. Tất cả những khó khăn gian khổ được tái hiện:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Thương Vợ của Tú Xương

Ta đi ta nhớ những ngày

Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi…

Thương nhau chia củ sắn lùi

Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

Hoàn cảnh đấu tranh thiếu thốn, đầy gian khổ thế nhưng người Việt Bắc lại đẹp nghĩa tình và chan hòa. Rồi những cảnh sinh hoạt cơ quan và những âm thanh quen thuộc. Bức tranh tứ bình ở Việt Bắc cũng được tái hiện chỉ trong vòng 8 câu thơ vô cùng đặc sắc. Và với đoạn miêu tả bức tranh tứ bình này người đọc mới nhận thấy được tài năng tả cảnh của tác giả Tố Hữu gửi gắm trong đó.

Khi miêu tả xong bức tranh tứ bình thì là cảnh đêm như thật sự phù hợp với một khúc hát trao duyên trong thời điểm chi tay giã . Có thể nói dưới ánh trăng thu, tiếng hát thật ân tình khiến cho cảnh vật như thật ấm áp biết bao nhiêu.

Cho đến những câu cuối của bài Việt Bắc thì đã làm nổi bật lên hình ảnh Việt Bắc đánh giặc, Việt Bắc anh hùng. Thông qua đây người đọc không chỉ nhận ra được rằng thiên nhiên Việt Bắc không chỉ được cảm nhận bởi vẻ đẹp của 4 mùa mà thiên nhiên còn chính là một nhân tố đắc lực góp phần làm nên cuộc kháng chiến toàn thắng.

Bài thơ Việt Bắc chính là một chặng đời lịch sử của dân tộc. Tố Hữu đã thật tài tình khi đã ghi lại lịch sử bằng thơ. Phong cách thơ Tố Hữu cũng được thể hiện rõ nét nhất trong thi phẩm Việt Bắc.

Minh Tân