Văn mẫu lớp 12

Phân tích tác phẩm Chiếc Thuyền Ngoài Xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu

Phân tích tác phẩm Chiếc Thuyền Ngoài Xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu

Phân tích của nhà văn

Bài làm

Nguyễn Minh Châu được biết đến là nhà văn luôn đào sâu để có thể khám phá ra chất ngọc trong lòng quặng. Phải nhìn nhận con người một cách đa diện thì ta mới thấy được vẻ lấp lánh của tình người. Với ông thì nghệ thuật luôn luôn phải gắn bó với cuộc đời chứ không được nằm trên, ngoài hay tác riêng cuộc đời. Thể hiện đầy đủ quan niệm này của nhà văn thì truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” cũng thể hiện được quan điểm sáng tác cũng như sự tinh tế trong việc xây dựng truyện vô cùng độc đáo.

Tác giả Nguyễn Minh Châu như đã thể hiện phẩm chất tốt đẹp của con người lao động trong cuộc mưu sinh nhọc nhằn, thêm với đó chính là một cuộc hành trình kiếm tìm hạnh phúc. Ông luôn sẵn lòng đi tìm ra những hạt ngọc tâm hồn nó không chỉ hiện ra trong lửa đạn chiến tranh, mà những hạt ngọc đó như cứ vẫn lẩn khuất giữa đời thường đầy gió và bao nhiêu mâu thuẫn, nghịch cảnh.

Khi muốn đánh giá về nghệ thuật viết truyện ngắn, thông thường người ta thường nhắc đến ba yếu tố chính đó là: Nhân vật, giọng điệu trần thuật và tình huống truyện. Và đối với một tác phẩm truyện ngắn thì việc tìm tòi, sáng tạo và phát hiện ra tình huống truyện cũng đóng vai trò then chốt tạo nên sự thành công trong tác phẩm. Với “Chiếc thuyền ngoài xa” của tác giả Nguyễn Minh Châu sở dĩ được đánh giá là tác phẩm xuất sắc bởi tác giả đã xây dựng được một tình huống truyện hết sức độc đáo và hấp dẫn nhất. Trong truyện đã thể hiện được tình huống nhận thức và khám phá về , thêm với đó chính là nghệ thuật của hai nhân vật Đẩu và Phùng.

Truyện gợi mở ra được tình huống bất ngờ trong truyện, tất cả như đã làm thay đổi nhận thức của hai người trước những nghịch lí của chính cuộc sống. Có thể nhận thấy được chính trong khi thiên nhiên lúc này đây luôn luôn có vẻ đẹp toàn bích thì cảnh đời lại u ám, đáng buồn. Khi mà người có nhã ý giúp đỡ nạn nhân thì lại bị từ chối quyết liệt nhất. Cảnh người chồng đánh vợ đã được người nghệ sĩ Phùng phát hiện ra. Phùng là một nghệ sĩ nhiếp ảnh được trưởng phòng giao nhiệm vụ để có thể đi chụp một sớm mai để có thể bổ sung vào bộ ảnh lịch. Sau một hồi đắn đo thì anh đã quyết định để về lại vùng ven biển miền Trung, tại đây anh phát hiện ra những vẻ đẹp đích thực của buổi sáng mờ sương, một chiếc thuyền lưới vó thật đẹp, trong chừng mực nào đó thì Phùng nhận ra cái đẹp chính là đạo đức. Phùng cảm nhận được trước cảnh đẹp thì trái tim như có gì bóp thắt vào thật khó diễn tả.

phan tich tac pham chiec thuyen ngoai xa cua nha van nguyen minh chau - Phân tích tác phẩm Chiếc Thuyền Ngoài Xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu

Phân tích tác phẩm Chiếc Thuyền Ngoài Xa

Khi đang cảm nhận được vẻ đẹp của khung cảnh đó thì lúc sau anh lại chứng kiến một cảnh tượng đau lòng xảy ra ngay trước mắt anh thật bất ngờ: “Ngay lúc ấy, chiếc thuyền đâm thẳng vào trước chỗ tôi đứng. Một người đàn ông và một người đàn bà rời chiếc thuyền. Họ phải lội qua một quãng bờ phả nước ngập đến quá đầu gối. Bất giác tôi nghe người đàn ông nói chõ lên thuyền như quát: “Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tao giết cả mày đi bây giờ”. Hình ảnh những người trên chiếc thuyền này họ cũng đã hiện ra ở một khoảng cách rất gần, đủ để cho người nghệ sĩ Phùng nhận ra từng nét rõ trên khuôn mặt của người đàn bà thêm với đó chính là vẻ mặt vô cùng độc ác của người đàn ông đánh đập vợ. Thực sự tất cả những gì xảy ra trước mắt khiến Phùng dường như cũng không thể tưởng tượng nổi. Vừa đánh lão đàn ông vừa nói “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ồng nhờ!” Đáng nói ở đây là người đàn bà như không hề kêu một tiếng, không chống trả và cũng không trốn chạy mà cứ lặng yên cho người đàn ông đánh. Khi chứng kiến cảnh tượng này thì Phùng kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu thì anh cứ đứng há mồm ra mà nhìn và chạy nhanh đến như muốn khuyên ngăn. Ngay lúc đó có thằng bé như một viên đạn lao tới đích đã nhắm thẳng vào lão đàn ông, gã kia tát nó khiến nó ngã xuống. Cảnh tượng lúc đódiễn ra và kết thúc quá nhanh khiến Phùng như cứ ngơ ngác nhìn ra bờ phả khi người đàn bà buông đứa trẻ ra, đi thật nhanh để lại cảnh tượng như cũ.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ Nhặt của nhà văn Kim Lân

Thông qua đây tác giả Nguyễn Minh Châu đã phản ánh một nghịch lí của cuộc sống đó chính là khung cảnh thiên nhiên thì toàn bích nhưng cảnh tượng đời thường thì tăm tối, đáng buồn biết bao nhiêu. Tiếp đến lần thứ hai chứng kiến cảnh bạo hành, Phùng lúc này cũng đã lại chạy tới bênh vực người đàn bà và gã đàn ông đánh anh bị thương. Phùng được đưa về trạm y tế của tòa án huyện và ở đây anh tình cờ anh đã được nghe người đàn bà bất hạnh kể về gia cảnh của mình. Người nghệ sĩ Phùng và Đẩu lắng nghe với sự cảm thông và thương xót thật sự. Mặc dù có các biện pháp giáo dục cũng như răn đe người chồng không có kết quả. Nhân vật Đẩu với tư cách là chánh án đã mời người đàn bà hàng chài kia đến tòa án để trao đổi về vấn đề này. Thế nhưng đến lần thứ hai người đàn bà vẫn có vẻ sợ sệt lắm. Khi được chánh án Đẩu hỏi thì chị ta chỉ cúi mặt xuống trả lời. Đẩu lúc đó giọng trở nên đầy giận dữ, như cũng lại khác hẳn với giọng một vị chánh án mà rằng: “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng. Cả nước không có một người chồng nào như hắn. Tôi chưa hỏi tội của hắn mà tôi chỉ muốn bảo ngay với chị: Chị sống không nổi với cái lão đàn ông vũ phu ấy đâu! Chị nghĩ thế nào?”

Chánh án Đẩu khuyên chị ta nên li hôn để khỏi bị lão chồng hành hạ, tránh khỏi được những sự ngược đãi. Đẩu cũng thực sự tin rằng giải pháp mình đưa ra là đúng, thế nhưng cũng chính sau buổi nói chuyện thì mọi lí lẽ của anh ta đều bị người đàn bà khốn khổ ấy bác bỏ hết đi. Có thể thấy được chính vị chánh án vừa dứt lời thì người đàn bà hàng chài như cững thật sợ hãi ngước lên nhìn rồi lại cúi mặt xuống. Chị ta cũng đã chắp tay vái lia lịa và xưng con với Đẩu mà rằng “Con lạy quý tòa… Quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”. Trong đầu Đẩu như có biết bao nhiêu sự khó hiểu, không khi như trở nên ngột ngạt. Tiếp đó người đàn bà liền thay đổi cách xưng hô, tự xưng là chị, gọi Đẩu, Phùng là các chủ bằng giọng điệu thân mật, cũng thật chân tình giống như một người hiểu chuyện: Chị cám ơn các chú!… Đây là chị nói thành thực, chị cảm ơn các chú. Lòng các chú tốt, nhưng các chủ đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chủ đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc…”

Xem thêm:  Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

Rồi người đàn bà cũng bộc bạch, tâm sự về chuyện lấy chồng của mình. Khi còn trẻ thì “vì xấu gái nên chị không được ai để mắt tới. Rồi chị có mang với anh chàng làm nghề đánh cá cục tính nhưng hiền lành lắm,… tức là lão chồng hung dữ bây giờ”. Chị kể về gia cảnh nghèo nàn và chiếc thuyền thì có nhỏ hẹp, đàn bà như chị lại đẻ nhiều quá. Và cứ khi khổ thì chồng mới lôi chị ra đánh.

Đẩu và Phùng lúc này đã ngồi lắng nghe chị ta nói về nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền đánh cá không có đàn ông. Nhất là có những khi biển động thì không thể không có chồng được. Người đàn bà còn chắt chiu được những sự hạnh phúc trong cuộc sống của mình: “Ấy là khi vợ chồng con cái sống hòa thuận vui vẻ, vui nhất là lúc nhìn đàn con được ăn no”. Từ đây thì đã tác động đến Đẩu và Phùng, khiến họ có sự thay đổi trong nhận thức, thay đổi suy nghĩ và riêng Phùng đã có những phát hiện bất ngờ về chính mối quan hệ giữa hiện thực đời sống và nghệ thuật.

Có thể thấy được ở trong “Chiếc thuyền ngoài xa”, thì tình huống truyện giống như một vòng tròn đồng tâm mà chính người nghệ sĩ Phùng cũng như chánh án Đẩu lúc này đây cũng đều phải quay theo để rồi có được giây phút giác ngộ về bản chất của cuộc sống và đồng thời cũng đã vỡ lẽ ra nhiều điều mà trước kia họ chỉ suy nghĩ một chiều hoặc chưa bao giờ nghĩ tới. Cũng sau những cái vô lý lại là sự hợp lý. Dường như cái đẹp của ngoại cảnh có khi che khuất cái xấu của đời sống. Nếu như người đọc có thể nhận thấy được ở ban đầu, Phùng ngây ngất trước vồ đẹp thơ mộng, ngay ngất trước huyền ảo của chiếc thuyền ngoài xa. Khi Phùng nhận ra rằng cái vẻ đẹp bên ngoài đó dường như cũng đã che giấu thực tế nhức nhối bên trong. Ngược lại, thông qua tình huống truyện thì chính cái xấu cũng có thể lấn át cái đẹp. Khi đi tìm hiểu sâu về cảnh người đàn bà hàng chài, nhân vật Phùng lại thấy thực tế nhức nhối đồng thời cũng đã làm cho những nét đẹp của con người bị lu mờ. Chính từ mối quan hệ phức tạp ấy, người nghệ sĩ Phùng suy ngẫm và rút ra nhận xét của mình đó là: Nếu như muốn hiểu được bản chất của đời sống thì người nghệ sĩ không thể nhìn nhận một cách hời hợt, nhìn một cách đơn giản, mà phải có cái nhìn đa chiều, tỉnh táo và sâu sắc. Nhân vật Phùng đã phát hiện ra những vẻ đẹp khác ẩn chứa đằng sau những bức ảnh chiếc thuyền lưới vó kia mà anh chộp được. Thông qua đây gửi gắm đến đến việc người nghệ sĩ đừng bao giờ có cái nhìn đơn điệu, một chiều trước cuộc sống vốn phức tạp và bí ẩn. Thêm với đó là nghịch lí cuộc đời vẫn luôn chính là điều thách thức đối với mỗi chúng ta nên đừng vì khao khát đến Cái Đẹp nghệ thuật mà có thể dễ dàng quên đi được hiện thực, bởi nghệ thuật chân chính được khơi nguồn từ cuộc đời, đồng thời cũng lại được sáng tạo ra vì cuộc đời. Trước khi là người nghệ sĩ biết rung động trước Cái Đẹp thì hãy là con người biết yêu, ghét, vui, buồn trước mọi lẽ thường tình, biết vì những điều tốt đẹp của cuộc sống.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong tác phẩm Chiếc Thuyền Ngoài xa của nhà văn Nguyễn Minh Châu

Thông qua truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” nhà văn Nguyễn Minh Châu đã nêu lên bài học về cái nhìn đa diện, bài học về cái nhìn khám phá trong sáng tạo nghệ thuật đối với các nghệ sĩ chân chính. Có thể thấy được cũng chính từ tình huống truyện có ý nghĩa khám phá, sự phát hiện về sự thật đời sống và qua sự thay đổi nhận thức của Phùng, của cả nhân vật Đẩu, tác giả Nguyễn Minh Châu như đã khẳng định mối quan hệ giữa nghệ thuật và hiện thực. Đưa ra quan điểm: Cái Đẹp, cái Thiện trước hết phải là sự chân thực, thêm với đó là Cuộc sống vốn phức tạp, chúng ta không thể đơn giản, hay hời hợt được mà phải tìm tòi, phát hiện và nhìn nhận được con người trong cuộc sống phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều.

Minh Nguyệt